Podsumowania mojego badania (choroby zapalne jelit)

Tradycyjne podejście do żywienia opiera się na uniwersalnych zaleceniach, ale w kontekście zapalnych chorób jelit (IBD) takie rozwiązanie zaczyna być niewystarczające. W mojej opublikowanej niedawno pracy przeglądowej podsumowaliśmy wiedzę na temat nutrigenomiki i precyzyjnego żywienia w nieswoistych zapaleniach jelit.

Przechodząc do wyników badania…

Wieloośrodkowa analiza wskazuje, jak konkretne modele żywieniowe oraz substancje oddziałują z naszymi genami i mikrobiomem:

• Dieta zachodnia, uboga w warzywa, a bogata w tłuszcze zwierzęce i przetworzone mięso, istotnie zwiększa ryzyko rozwoju wszystkich typów IBD. Z kolei dieta śródziemnomorska może obniżać poziomy markerów zapalnych.

• Genetyka jest kluczowa w patogenezie – posiadanie dwóch wariantów podatności w genie NOD2 potrafi zwiększyć ryzyko wystąpienia choroby Leśniowskiego-Crohna nawet 40-krotnie.

• Suplementacja kurkuminą przyspiesza wchodzenie w remisję i obniża markery zapalne. Skuteczne dawki terapeutyczne to 1500-3000 mg dziennie w przypadku zwykłych kapsułek lub 100-240 mg w nowoczesnej formie nanomiceli.

• Wyłączna dieta dojelitowa (EEN) pozostaje leczeniem pierwszego rzutu u dzieci z chorobą Leśniowskiego-Crohna, pozwalając na uzyskanie remisji u 60-80% pacjentów. U dorosłych przyleganie do tej diety jest znacznie gorsze, ale doskonałą alternatywą może być dieta wykluczająca (CDED) łączona z częściowym żywieniem dojelitowym.

🔎 Kącik Sceptyka: Ograniczenia badań i praktyki

Choć założenia nutrigenomiki brzmią jak rewolucja, badacze bardzo uczciwie punktują luki w obecnej wiedzy:

• Znakomita większość dowodów tłumaczących, w jaki sposób polifenole czy błonnik modyfikują ekspresję genów, opiera się nadal wyłącznie na badaniach in vitro oraz na modelach zwierzęcych.

• Dowody kliniczne z udziałem ludzi pozostają wysoce niejednorodne, a przeprowadzone badania mają przeważnie bardzo małe grupy uczestników i trwają zbyt krótko.

• Główną barierą we wprowadzaniu precyzyjnego żywienia w IBD jest to, że pacjenci wciąż zbyt często wprowadzają długotrwałe restrykcje na własną rękę. Doprowadza to do groźnych niedoborów i mocno obniża jakość życia. Dodatkowo w wielu krajach brakuje dostępu do wykwalifikowanych dietetyków w zespołach gastrologicznych.

Wnioski do gabinetu:

• Monitoruj i koryguj witaminę D: Odpowiedni poziom witaminy D w surowicy (>30 ng/mL) hamuje ekspresję cytokin prozapalnych, dlatego kluczowe jest jej wyrównywanie u każdego pacjenta z IBD.

• Uważaj na low-FODMAP: Dieta low-FODMAP świetnie sprawdza się w łagodzeniu bólu czy wzdęć wynikających z nakładającego się zespołu jelita drażliwego (IBS). Jednak jej długotrwałe stosowanie (bez reintrodukcji) drastycznie zubaża mikrobiotę, zmniejszając ilość bakterii produkujących prozdrowotny maślan.

• Nie ufaj ślepo wskaźnikom z krwi: Opieranie diagnozy o badanie CRP lub OB bywa złudne. U blisko 40% pacjentów z łagodnie zaostrzonym stanem zapalnym markery z krwi mogą pozostawać w normie. Obiektywnym wskaźnikiem z wyboru pozwalającym diagnozować zapalenie śluzówki jelita pozostaje poziom kalprotektyny w kale (FC).